“Η συμφωνία Γαλλίας και Γερμανίας για το μέλλον της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας έχει ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο για τον συγκεκριμένο κλάδο, αλλά συνολικά για την ευρωπαϊκή οικονομία. Είναι μια εξέλιξη που δείχνει ότι η Ευρώπη επανεξετάζει την πολιτική της, προσπαθώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στους περιβαλλοντικούς στόχους και στην ανάγκη να διατηρήσει τη βιομηχανική της ισχύ.
Στις 16 Οκτωβρίου, οι δύο μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες κατέληξαν σε κοινή θέση για δύο σημαντικά ζητήματα: την αναθεώρηση του στόχου εκπομπών CO₂ για τα νέα αυτοκίνητα από το 2035 και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής μέσα από την πολιτική «Made in Europe».
Σήμερα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει μείωση των εκπομπών CO₂ κατά 100% για τα νέα επιβατικά και ελαφρά επαγγελματικά οχήματα από το 2035, σε σχέση με τα επίπεδα αναφοράς του 2021. Ουσιαστικά, αυτό σημαίνει ότι τα νέα αυτοκίνητα θα πρέπει να έχουν μηδενικές εκπομπές από την εξάτμιση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ήδη προτείνει από τον Δεκέμβριο του 2025 τη μείωση του στόχου στο 90%, με την προϋπόθεση ότι το υπόλοιπο 10% θα αντισταθμίζεται μέσω συγκεκριμένων μηχανισμών, όπως η χρήση χάλυβα χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος και εναλλακτικών καυσίμων.
Η Γαλλία και η Γερμανία ζητούν πλέον να διατηρηθεί ο στόχος του 90%, χωρίς όμως την υποχρέωση αντιστάθμισης του υπολοίπου. Αν η πρόταση εγκριθεί, θα υπάρχει μεγαλύτερο περιθώριο για τη συνέχιση της διάθεσης ορισμένων νέων υβριδικών και συμβατικών αυτοκινήτων και μετά το 2035.
Το δεύτερο σκέλος της συμφωνίας αφορά το «Made in Europe». Η πρόταση προβλέπει τη σύνδεση συγκεκριμένων δημόσιων ενισχύσεων και κινήτρων με την πραγματική παραγωγή των αυτοκινήτων στην Ευρώπη. Στα κριτήρια που συζητούνται περιλαμβάνονται η ευρωπαϊκή συναρμολόγηση, η ευρωπαϊκή προέλευση τουλάχιστον του 70% της αξίας των εξαρτημάτων, εξαιρουμένων των μπαταριών, καθώς και ειδικές απαιτήσεις για τις μπαταρίες.
Με απλά λόγια, δεν θα αρκεί ένα αυτοκίνητο να έχει ευρωπαϊκό σήμα. Θα μετράει πού κατασκευάζεται και πόση από την αξία του παράγεται πραγματικά στην Ευρώπη.
Οι προτάσεις αυτές δεν αποτελούν ακόμη ευρωπαϊκή νομοθεσία. Δείχνουν όμως την κατεύθυνση προς την οποία επιθυμούν να κινηθούν η Γαλλία και η Γερμανία.
Το ερώτημα είναι γιατί η Ευρώπη φτάνει σήμερα σε αυτή την αναθεώρηση.
Η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγικούς κλάδους της, με εκατομμύρια εργαζομένους και τεράστια οικονομική δραστηριότητα. Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις κλήθηκαν να επενδύσουν δισεκατομμύρια ευρώ στην ηλεκτροκίνηση και στις νέες τεχνολογίες, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν υψηλό ενεργειακό κόστος, αυξημένες υποχρεώσεις και ολοένα εντονότερο ανταγωνισμό.
Την ίδια περίοδο, η Κίνα επένδυσε συστηματικά στην παραγωγή ηλεκτρικών αυτοκινήτων, στις μπαταρίες, στις πρώτες ύλες και στην τεχνολογία, αποκτώντας σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Η Ευρώπη έθεσε φιλόδοξους στόχους, αλλά δεν εξασφάλισε στον ίδιο βαθμό τις συνθήκες που θα επέτρεπαν στη βιομηχανία της να τους ακολουθήσει χωρίς να χάσει έδαφος.
Δεν θεωρώ ότι η πράσινη μετάβαση ήταν λανθασμένη επιλογή. Αντίθετα, είναι αναγκαία και η ηλεκτροκίνηση αποτελεί σημαντικό μέρος του μέλλοντος της αυτοκίνησης. Θεωρώ όμως ότι υποτιμήθηκαν οι δυσκολίες, το κόστος και οι διαφορετικές δυνατότητες των ευρωπαϊκών οικονομιών και των καταναλωτών.
Δεν αρκεί να αποφασίζουμε πού θέλουμε να βρισκόμαστε το 2035. Πρέπει να εξασφαλίζουμε ότι οι επιχειρήσεις και οι πολίτες μπορούν να φτάσουν μέχρι εκεί.
Η νέα συμφωνία θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στους κατασκευαστές και να ενισχύσει τις επενδύσεις στην ευρωπαϊκή παραγωγή. Θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει κίνητρα για εγκατάσταση νέων εργοστασίων στην Ευρώπη, ακόμη και από κατασκευαστές τρίτων χωρών.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια πλευρά που δεν πρέπει να παραβλέψουμε.
Η προστασία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας δεν πρέπει να οδηγήσει σε περιορισμό του ανταγωνισμού και σε περαιτέρω αύξηση των τιμών. Δεν θα έχουμε πετύχει πολλά αν προστατεύσουμε την παραγωγή, αλλά το ευρωπαϊκό αυτοκίνητο γίνει ακόμη πιο δύσκολα προσιτό στον μέσο πολίτη.
Η ανταγωνιστικότητα δεν εξασφαλίζεται μόνο με κανόνες και περιορισμούς. Χρειάζεται χαμηλότερο κόστος ενέργειας, λιγότερη γραφειοκρατία, επενδύσεις στην τεχνολογία και καλύτερες συνθήκες για τις επιχειρήσεις.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει μια επιπλέον διάσταση. Η χώρα μας δεν διαθέτει αυτοκινητοβιομηχανία μαζικής παραγωγής επιβατικών οχημάτων. Είναι κυρίως μια αγορά εισαγωγής, εμπορίας και υποστήριξης αυτοκινήτων, με χιλιάδες επιχειρήσεις και εργαζομένους που επηρεάζονται άμεσα από τις ευρωπαϊκές αποφάσεις.
Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να επωμιστούμε μέρος του κόστους μιας πολιτικής προστασίας της ευρωπαϊκής παραγωγής, χωρίς να απολαμβάνουμε στον ίδιο βαθμό τα βιομηχανικά της οφέλη.
Γι’ αυτό και η ευρωπαϊκή πολιτική δεν μπορεί να σχεδιάζεται μόνο με βάση τις ανάγκες των μεγάλων παραγωγικών χωρών. Πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις μικρότερες οικονομίες, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και την αγοραστική δυνατότητα των πολιτών.
Η συμφωνία Γαλλίας και Γερμανίας ανοίγει μια συζήτηση πολύ μεγαλύτερη από το μέλλον των κινητήρων εσωτερικής καύσης. Αφορά το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να διατηρήσει τη βιομηχανική της ισχύ, να παραμείνει τεχνολογικά ανταγωνιστική και να στηρίξει την οικονομία της τα επόμενα χρόνια.
Η πράσινη μετάβαση και η ανταγωνιστικότητα πρέπει να προχωρήσουν μαζί. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να πετύχουμε τους περιβαλλοντικούς μας στόχους, έχοντας στο μεταξύ χάσει σημαντικό μέρος της παραγωγής μας.
Γιατί τελικά το ζητούμενο δεν είναι μόνο ποιο αυτοκίνητο θα οδηγούμε το 2035, αλλά και ποιος θα το κατασκευάζει, πού θα παράγεται και αν ο Ευρωπαίος πολίτης θα μπορεί να το αγοράσει.”
